Κυριακή, 10 Απριλίου 2011

ΕΡΕΥΝΑ – ΟΙ ΑΝΑΛΟΓΙΚΟΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΕΣ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑΣ

Γ
ια να διαβάζετε αυτό το άρθρο, είτε χειριστήκατε κάποιον υπολογιστή, είτε κάποιος άλλος τον χειρίστηκε για ‘σας. Και αλήθεια οι υπολογιστές αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι του σύγχρονου τόπου ζωής, είτε φέρουν την μορφή υπολογιστή γραφείου (desktop), είτε φέρουν την μορφή φορητού υπολογιστή (laptop ή netbook), είτε φέρουν την μορφή κινητού τηλεφώνου – που όπως όλα τα κινητά έχει λογισμικό – είτε φέρει την μορφή ηλεκτρονικού μηχανήματος υπολογισμού όπως το χρονόμετρο, η αριθμομηχανή, το ψηφιακό ρολόι και άλλα πολλά αντικείμενα που χρησιμοποιούμε καθημερινά.
Ε
σφαλμένα δε, συνδέουμε την έννοια του υπολογιστή με την έννοια του ηλεκτρονικού μηχανήματος. Ένας υπολογιστής όμως δεν είναι απαραιτήτως ένα ηλεκτρικό ή ηλεκτρονικό μηχάνημα. Οι αναλογικοί υπολογιστές για παράδειγμα υπήρχαν πολλούς αιώνες πριν ανακαλυφθεί ο ηλεκτρισμός. Οι υπολογιστές αυτοί ήταν ουσιαστικά μηχανές υπολογισμού συνεχών φυσικών φαινομένων, φυσικών φαινομένων δηλαδή που επαναλαμβάνονται κατά τακτά χρονικά διαστήματα. Όπως ήταν λογικό λοιπόν οι υπολογιστές αυτοί βρήκαν ως κυριότερη εφαρμογή τον υπολογισμό φαινομένων που σχετίζονται με την αστρονομία, όπως είναι οι εκλείψεις Ηλίου και Σελήνης, οι οποίες – όπως έχει αποδειχθεί – επαναλαμβάνονται κάθε 18,5 σεληνιακά έτη.
Σ
τις αρχές του προηγούμενου αιώνα ο κόσμος πίστευε ότι οι αναλογικοί υπολογιστές άρχισαν να χρησιμοποιούνται από τους Άραβες αστρονόμους των πρώτων αιώνων της δεύτερης μετά Χριστόν χιλιετίας. Το 1900 όμως, στην περιοχή των Αντικυθήρων ανακαλύφθηκε ένα αρχαίο ναυάγιο του 1ου αιώνα προ Χριστού, μέσα στο οποίο βρέθηκε ο περιβόητος πλέον Μηχανισμός των Αντικυθήρων. Ο Μηχανισμός αυτός μετά από πολυετείς μελέτες – τις οποίες δυσκόλευσε πολύ η φθορά που είχε υποστεί τόσους αιώνες στον βυθό της θάλασσας – αποδείχθηκε πως επρόκειτο για έναν αρχαίο αναλογικό υπολογιστή που μπορούσε να υπολογίσει με ακρίβεια τις εκλείψεις του Ήλιου και της Σελήνης. Ανακαλύφθηκε λοιπόν ότι η ηλικία των αναλογικών υπολογιστών είναι 12 αιώνες μεγαλύτερη από όσο την υπολόγιζαν παλαιότερα.
File:Antikythera mechanism.svg
Σχεδιακή αναπαράσταση του
Μηχανισμού των Αντικυθήρων
Ό
ταν όμως η επιστημονική κοινότητα αποδέχθηκε ότι η ηλικία των αναλογικών υπολογιστών είναι 2200 και όχι 1000 χρόνια, τελικά, έκανε λάθος. Αν και ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων ήταν ένας αναλογικός υπολογιστής «1000 χρόνια μπροστά από την εποχή του», αυτό δεν συνεπάγεται ότι ήταν και ο αρχαιότερος. Ήδη μάλιστα όταν το 1900 ανακαλύφθηκε το ναυάγιο μέσα στο οποίο βρέθηκε ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων, είχε βρεθεί ένας πιο παλιός και πιο πολύπλοκος  αναλογικός υπολογιστής, ο οποίος όμως άργησε να αναγνωριστεί πολύ περισσότερο…
Τ
ο 1898, στην περιοχή Παλαίκαστρο Σητείας (νομός Λασιθίου) στην Κρήτη ανακαλύφθηκε ένα μικρότερο σε όγκο αλλά πιο πολύπλοκο σε λειτουργία μηχάνημα το οποίο, όπως ακριβώς και ο Μηχανισμός των Αντικύθηρων, έμεινε για πολλά χρόνια ξεχασμένο. Το γεγονός δε ότι ο ίδιος ο Άρθουρ Έβανς πίστευε ότι τα σύμβολα του μηχανήματος αυτού σχετίζονταν με τον Ήλιο και την Σελήνη, δεν έκανε κάποιον ν’ ασχοληθεί αρκετά μ’ αυτό, όπως έγινε με τον Μηχανισμό των Αντικυθήρων.
Το μηχάνημα που βρέθηκε στο
Παλαίκαστρο Λασιθίου.


Σ
ύμφωνα όμως με τον ερευνητή αιγαιακών γραφών, Μηνά Τσικριτσή, το εν λόγω μηχάνημα, όχι απλά μπορούσε – αλλά και ακόμα μπορεί – να υπολογίσει τις εκλείψεις του Ήλιου και της Σελήνης, αλλά μπορεί επίσης να μετρά την ώρα σαν ένα ηλιακό ρολόι και να υπολογίζει με ακρίβεια το γεωγραφικό πλάτος στο οποίο βρίσκεται η συσκευή. Οπότε, πάντα κατά τον κύριο Τσικριτσή, το εν λόγω μηχάνημα θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί, εκτός από την αστρονομία, και στην ναυσιπλοΐα.
Τ
ο μηχάνημα αυτό λοιπόν, αν λάβουμε υπ’ όψη όλα αυτά, μας δίνει τρεις σημαντικές πληροφορίες. Η πρώτη είναι η ότι η ηλικία των αναλογικών υπολογιστών είναι ακόμα μεγαλύτερη από ότι νομίζαμε καθώς, με την χρονολόγηση της δημιουργίας του αντικειμένου αυτού που το θέλει να δημιουργήθηκε 1400 χρόνια πριν από τον Μηχανισμό των Αντικυθήρων, δηλαδή κατά την εποχή του Μινωικού πολιτισμού και, πιο συγκεκριμένα, κατά τον 15ο προ Χριστού αιώνα, μπορούμε πλέον να πούμε ότι η ηλικία των υπολογιστών αυτών δεν είναι 2200 αλλά 3500 χρόνια! Από αυτό προκύπτει η δεύτερη πληροφορία που σχετίζεται με την τεχνολογία της μινωικής εποχής και γενικότερα με την τεχνολογία της προ-ομηρικής Ελλάδας (πριν το 800 προ Χριστού). Σύμφωνα με τα νέα δεδομένα, οι πολιτισμοί αυτής της εποχής εμφανίζονται να κατέχουν γνώσεις που είχαμε την ψευδαίσθηση ότι ανακαλύφθηκαν πολύ αργότερα. Πλην τούτου οι πολιτισμοί αυτοί εμφανίζονται ικανοί να δημιουργήσουν αναλογικούς υπολογιστές, μηχανήματα δηλαδή που μέχρι πριν ένα αιώνα θεωρούσαμε πως ξεκίνησαν πριν από 1000 χρόνια και που, πιο πρόσφατα οι επιστήμονες δέχτηκαν την ύπαρξη ενός μόνο τέτοιου υπολογιστή, αυτού των Αντικυθήρων, στο τέλος μάλιστα της ελληνικής αρχαίας ιστορίας και λίγο πριν τον βυζαντινό μεσαίωνα. Το αρχαιολογικό αυτό εύρημα λοιπόν, σε συνδυασμό και με άλλα ευρήματα προχωρημένης για την εποχή τεχνολογίας, μας οδηγεί στο συμπέρασμα ότι τα μινωικά χρόνια η τεχνολογία ήταν πολύ πιο προοδευμένη απ’ ότι νομίζαμε. Τέλος, από την σύγκριση του μηχανήματος αυτού με τον Μηχανισμό των Αντικυθήρων, προκύπτει η τρίτη και ίσως σημαντικότερη πληροφορία. Το μηχάνημα αυτό, σε πολύ μικρότερο όγκο απ’ ότι ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων, μπορούσε να εκτελέσει τριπλάσιες λειτουργίες απ’ ότι αυτός. Αυτό σημαίνει ότι, παρά την πάροδο 1400ων  χρόνων (μεταξύ 15ου και 1ου αιώνα προ Χριστού), η τεχνολογική ικανότητα κατασκευής τέτοιων μηχανημάτων, όχι απλά δεν έμεινε στάσιμη, αλλά μάλλον μειώθηκε! Αποδεικνύεται λοιπόν έτσι ότι η ελληνική κοινωνία της εποχής του χαλκού, όχι απλά δεν υστερούσε, αλλά υπερτερούσε τεχνολογικά σε σχέση με την ελληνορωμαϊκή κοινωνία της ύστατης αρχαιότητας! Και αυτό είναι μία σοβαρότατη ένδειξη ότι στα πανάρχαια εκείνα χρόνια υπήρχαν τεχνολογίες πολύ ανώτερες απ’ αυτές που νομίζανε ότι είχανε οι άνθρωποι της εποχής – κατά κάποιους δε και από τις σημερινές· μία ένδειξη που μας φέρνει ένα βήμα πιο κοντά στην αποδοχή της ύπαρξης των αρχαίων προηγμένων τεχνολογιών…

File:Stonehenge-England.jpg
Το μεγαλιθικό μνημείο του Stonehenge.

Π
άνω σε αυτό το τελευταίο έρχεται να ταιριάξει και το γεγονός ότι ο ίδιος ο ερευνητής Μηνάς Τσικριτσής αναφέρεται στις ομοιότητες – σε διαφορετική όμως κλίμακα μεγέθους – που έχει το μηχάνημα αυτό με το Στόουνχέτζ (Stonehenge) του Wiltshire της Αγγλίας, το μεγαλιθικό μνημείο που κατασκευάστηκε την εποχή που στην Κρήτη άκμαζε ο Μινωικός πολιτισμός. Συνδέει έπειτα τις θεωρίες που θέλουν το εν λόγω μεγαλιθικό κτίσμα να χρησίμευε στους τότε Βρετανούς ως ένα αστρονομικό παρατηρητήριο και ως ένα τεράστιο ημερολόγιο με τις ομοιότητες που παρατηρεί μεταξύ αυτού και του μινωικού μηχανήματος και καταλήγει στο συμπέρασμα ότι και τα δύο είναι φτιαγμένα με βάση την ίδια τεχνολογία, πως η τεχνολογία αυτή και η γνώση την οποία αυτή προϋπέθετε ήταν γνωστές σε πολλά μέρη του αρχαίου κόσμου της εποχής εκείνης και πως οι Μινωίτες είχαν έρθει σε επαφή με τους κατοίκους της Βρετανίας. Κάτι τέτοιο, αν ισχύει, δίνει στη ηλικία των αναλογικών υπολογιστών άλλα 1600 χρόνια, ανεβάζοντάς την έτσι από τα 3500 στα 5100 έτη.
Α
νεξαρτήτως πάντως του αν η τεχνολογία έφτασε στους Βρετανούς από την Κρήτη ή αν υπήρχε και εκεί από πιο παλιά, είναι γνωστό ότι έχουν βρεθεί κοντά στις βρετανικές ακτές ναυάγια ελληνικών εμπορικών πλοίων της προ-ομηρικής εποχής, πράγμα που επιβεβαιώνει το γεγονός ότι υπήρχε επαφή ανάμεσα στους δύο αυτούς αρχαίους λαούς. Η τεχνολογία λοιπόν που χρειάζεται για την απόκτηση των γνώσεων στις οποίες τα μηχανήματα αυτά στηρίζονται αλλά και για την κατασκευή μηχανημάτων σαν αυτό της Κρήτης του 15ου προ Χριστού αιώνα πρέπει να ήταν αρκετά προηγμένη, κάτι που επιβεβαιώνεται και από το ότι θα ήταν σχεδόν αδύνατον οι πέτρες του Στόουνχέτζ να μετακινήθηκαν σε μεγάλες αποστάσεις παρά το βάρος τους χωρίς τεχνολογικά μέσα. Η απάντηση λοιπόν στο μυστήριο του πώς αυτό συνέβη θα μπορούσε να κρύβεται στις αρχαίες τεχνολογίες του παρελθόντος.
Ί
σως λοιπόν θα ήταν συνετό να ξεπεράσουμε την αλαζονεία που πηγάζει από την τεχνολογία που αποκτήσαμε τα 200 τελευταία χρόνια και να λάβουμε σοβαρά υπ’ όψη ότι υψηλή τεχνολογία υπήρχε και χιλιάδες χρόνια πριν την Βιομηχανική επανάσταση.